Σύμφωνα με τους ιερούς κανόνες της Εκκλησίας μας ως νηστείες ορίζονται ΄΄οι ημέρες κατά τις οποίες οι πιστοί δέον να απέχουν από τις ηδονές του βίου και ορισμένων τροφών και ποτών΄΄. Η νηστεία έχει ως στόχο όχι μόνο τη σωματική, αλλά και την πνευματική άσκηση του ανθρώπου και αποτελεί μέρος των θρησκευτικών, πολιτισμικών και διατροφικών παραδόσεών του από καταβολής κόσμου, αφού η κυριότερη εντολή του Θεού προς τους πρωτόπλαστους ήταν να μη δοκιμάσουν καρπούς από το δέντρο της γνώσεως.

Βασικό χαρακτηριστικό της διατροφής στη νηστεία, είναι η αποχή, ορισμένες μέρες, από όλα τα τρόφιμα ζωικής προέλευσης όπως το κρέας, το ψάρι, τα γαλακτοκομικά και τα αυγά και η αυξημένη κατανάλωση τροφών όπως τα λαχανικά, τα όσπρια, τα φρούτα, το ψωμί, τα ζυμαρικά, τα θαλασσινά και οι ξηροί καρποί. Η νηστεία δεν θα πρέπει να περιορίζεται μόνο στο είδος, αλλά και στην ποσότητα των τροφών, αφού η γενικότερη εγκράτεια αποτελεί ένα από το αναπόσπαστα στοιχεία της.



Το παράδειγμα της νηστείας
Ο Χριστός έδωσε πρώτος το παράδειγμα της νηστείας, όταν παρέμεινε επί 40 ημέρες στην έρημο, μετά τη βάπτισή Του στον Ιορδάνη ποταμό. Με την πράξη Του αυτή, ο Ιησούς κατέδειξε τη νηστεία ως μια πράξη σωματικής και πνευματικής κάθαρσης του ατόμου, καθώς και εκδήλωσης της αγάπη του προς το Θεό. Αυστηρή νηστεία, επίσης, ακολούθησε ο Μωυσής πριν ανέβει στο όρος Σινά για να παραλάβει τις Δέκα Εντολές, καθώς και όλοι οι άγιοι της Ορθόδοξης Πίστης, κατά τη διάρκεια του βίου τους.

Χριστιανισμός και νηστεία
Η Ορθόδοξη Εκκλησία θέτει διατροφικούς περιορισμούς και ορίζει νηστεία για τουλάχιστον 180 μέρες το χρόνο, μεταξύ των οποίων συμπεριλαμβάνονται οι Τετάρτες και οι Παρασκευές. Εκτός από τις δύο αυτές ημέρες της εβδομάδας, οι μοναχοί και οι ιερωμένοι νηστεύουν επιπλέον και κάθε Δευτέρα. Η νηστεία της Δευτέρας είναι αφιερωμένη στους Αγγέλους, της Τετάρτης στα Πάθη του Ιησού και της Παρασκευής στη Σταύρωση. Οι μεγαλύτερες νηστείες της Ορθόδοξης Χριστιανικής Πίστης είναι των Χριστουγέννων (15 Νοεμβρίου έως 24 Δεκεμβρίου), η Μεγάλη Τεσσαρακοστή (Καθαρά Δευτέρα έως Μεγάλο Σάββατο), των Αγίων Αποστόλων (από την Κυριακή των Αγίων Πάντων έως την 28η Ιουνίου) και της Κοιμήσεως της Θεοτόκου (1 έως 14 Αυγούστου). Υπάρχουν, επίσης, αρκετές μικρότερες νηστείες, διάσπαρτες μέσα στο έτος.

Η κάθαρση της ψυχής
Στη νηστεία οι Χριστιανοί δεν πρέπει μόνο να καταναλώνουν μικρές ποσότητες από τα επιτρεπόμενα τρόφιμα, αλλά και να καταβάλλουν προσπάθεια αποφυγής κάθε αμαρτίας ή πειρασμού, καθώς να αφιερώνουν κάποιο χρόνο καθημερινά για προσευχή και περισυλλογή. Για το λόγο αυτό η Εκκλησία προτρέπει τους πιστούς: ‘’Νηστεύσωμεν, αδελφοί, σωματικώς, νηστεύσωμεν και πνευματικώς’’.

Η κάθαρση του σώματος
Σύμφωνα με όλες τις επιστημονικές απόψεις, η νηστεία είναι μια άριστη αποτοξίνωση του οργανισμού και αποτελεί βασικό παράγοντα βελτίωσης της υγείας του ανθρώπου. Η μεγάλη κατανάλωση φρούτων και λαχανικών εξασφαλίζει υψηλή πρόσληψη αντιοξειδωτικών βιταμινών, μετάλλων και φυτικών ινών και βοηθά στην καταπολέμηση ασθενειών όπως ο καρκίνος, αφού ενισχύει σημαντικά το ανοσοποιητικό σύστημα. Η αποφυγή ζωικού λίπους και ταυτόχρονα η κατανάλωση πολυακόρεστων φυτικών ελαίων, δρα ευεργετικά στα καρδιακά προβλήματα και βοηθά στην αντιμετώπιση της αυξημένης χοληστερόλης και της υπέρτασης. Σε συνδυασμό με τα ανωτέρω, η κατανάλωση ανεπεξέργαστων, αλλά και πλούσιων σε φυτικές ίνες υδατανθράκων, όπως ψωμί ολικής άλεσης, όσπρια, φρούτα με τη φλούδα και φρέσκα λαχανικά, μπορεί να βοηθήσει στην μείωση του σακχάρου στο αίμα. Είναι αναγκαία, πάντως, η επισήμανση ότι η νηστεία στις μικρές ηλικίες δεν θα πρέπει να είναι πολύ αυστηρή ή παρατεταμένη, ιδίως όσον αφορά στα αυγά και το γάλα, ενώ όσοι ενήλικες πάσχουν από κάποια ασθένεια, θα πρέπει να συμβουλεύονται το γιατρό τους, για την αποφυγή δυσάρεστων παρενεργειών στην υγεία τους.

Τα απαραίτητα θρεπτικά συστατικά
Σοφός αποδεικνύεται ο τρόπος με τον οποίο έχουν διαμορφωθεί στο πέρασμα των αιώνων οι νηστείες της Ορθόδοξης Εκκλησίας. Αν και απαγορεύουν την κατανάλωση τροφίμων ζωικής προέλευσης, δεν είναι εξαντλητικές για τον ανθρώπινο οργανισμό, καθώς επιτρέπουν την βρώση αντίστοιχων τροφών υψηλής διατροφικής αξίας, όπως είναι τα όσπρια, τα θαλασσινά, το ελαιόλαδο και οι ξηροί καρποί.
Τα βασικά συστατικά της διατροφής, που είναι οι πρωτεΐνες, οι υδατάνθρακες και τα λίπη, μπορούν άνετα να ληφθούν από τις τροφές της νηστείας. Αναλυτικότερα, οι πρωτεΐνες υπάρχουν στα όσπρια, στα δημητριακά, στους ξηρούς καρπούς και στα προϊόντα σόγιας, οι υδατάνθρακες μπορούν να ληφθούν από δημητριακά, όσπρια, φρούτα ή λαχανικά, ενώ τα λίπη ανευρίσκονται στους ξηρούς καρπούς, αλλά και στο φυτικό πολυακόρεστο (καλαμποκέλαιο, ηλιέλαο κ.λ.π.) ή μονοακόρεστο λάδι (ελαιόλαδο). Επίσης, τα φρούτα, οι ξηροί καρποί και οι ελιές παρέχουν ποικιλία βιταμινών και φυτικών ινών, ενώ η αποφυγή του κρέατος για το διάστημα της νηστείας, δεν είναι ικανή να προκαλέσει έλλειψη σιδήρου και βιταμίνης Β12. Η Ορθόδοξη νηστεία, επίσης, συνδέεται άρρηκτα με τη Μεσογειακή διατροφή, η οποία έχει χαρακτηριστεί ως μία από τις υγιεινότερες δίαιτες στον κόσμο, με κύρια ΄΄νηστήσιμα΄΄ τρόφιμα το λάδι, τις ελιές, τα όσπρια, το ψωμί, τα λαχανικά, το κρασί, τα φρούτα και τους ξηρούς καρπούς.

Η αντιμετώπιση της παχυσαρκίας
Η μεγάλη χρησιμότητα της νηστείας μπορεί να επεκταθεί στην αντιμετώπιση του προβλήματος της παχυσαρκίας. Για να επιτευχθεί όμως αυτό, χρειάζεται η καθοδήγηση κάποιου διαιτολόγου, ο οποίος θα ορίσει τις ποσότητες, τον καταμερισμό, αλλά και τον συνδυασμό των τροφών. Αξίζει να σημειωθεί ότι η απώλεια βάρους με τη νηστεία όχι μόνο διασφαλίζει την αποτοξίνωση του οργανισμού, αλλά και πλεονεκτεί σε σχέση με τις γνωστές σε όλους χημικές δίαιτες, αφού τα αποτελέσματά της είναι μονιμότερα.

Οι επιστημονικές έρευνες
Πολλές είναι οι επιστημονικές έρευνες που καταδεικνύουν τις ευεργετικές επιδράσεις της νηστείας στον ανθρώπινο οργανισμό. Μερικές από τις σημαντικότερες, έγιναν από την ερευνητική ομάδα του κ. Αντώνη Καφάτου, καθηγητή Προληπτικής Ιατρικής και Διατροφής της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Κρήτης. Σε μια έρευνα με 800 ερωτηθέντες, βγήκε το συμπέρασμα ότι όσοι νηστεύουν μόνο λίγες φορές το χρόνο, δηλαδή 2-3 μέρες πριν κοινωνήσουν και τη Μεγάλη Εβδομάδα, παρουσιάζονται με αυξημένη χοληστερόλη, αφού μετά την ολιγοήμερη νηστεία τους, το παρακάνουν στο φαγητό, καταναλώνοντας αυξημένες ποσότητες κάθε είδους τροφών. Σε παρόμοια έρευνα με 120 εθελοντές, μεταξύ των οποίων 40 μοναχοί, οι οποίοι έκαναν αυστηρή νηστεία τουλάχιστον 180 ημερών, διαπιστώθηκε ότι στη διάρκεια της νηστείας η ολική χοληστερόλη τους ήταν 12,5% χαμηλότερη από εκείνους που δεν νήστευαν, ενώ η ΄΄κακή΄΄ χοληστερόλη, που θεωρείται ιδιαιτέρως επιζήμια για την καρδιαγγειακή υγεία, ήταν 20% χαμηλότερη. Επιπλέον, όταν τέλειωσε η νηστεία και οι εθελοντές άρχισαν να τρώνε κανονικά, εξακολουθούσαν να έχουν 10% χαμηλότερη ΄΄κακή΄΄ χοληστερόλη, οπότε συμπεραίνεται ότι τα ευεργετικά αποτελέσματα στην ανθρώπινη υγεία, επιτυγχάνονται μόνο όταν οι πιστοί νηστεύουν με ευλάβεια και όχι ευκαιριακά με σκοπό την επίδειξη ή την εικονική αυτοκάθαρση.
Υπάρχουν μερικές, ακόμη, έρευνες που δείχνουν ότι η νηστεία έχει θετική επίδραση στην καταπολέμηση της κατάθλιψης, ενώ λόγω μείωσης των ελευθέρων ριζών οξυγόνου που προκαλούν αλλοιώσεις στο γενετικό υλικό, δρα αποτρεπτικά όχι μόνο στην εμφάνιση ορισμένων μορφών καρκίνου, αλλά και εμφράγματος ή εγκεφαλικών επεισοδίων.
Ο καθηγητής κ. Καφάτος μάλιστα τονίζει: ΄΄Η νηστεία, όπως αυτή συνιστάται από την Ορθόδοξη Εκκλησία, επιδρά θετικά στην ψυχική και σωματική υγεία των ανθρώπων΄΄.

Μια υγιεινή συνήθεια
Το τελικό συμπέρασμα των ερευνών του Τμήματος Προληπτικής Ιατρικής και Διατροφής του Πανεπιστημίου Κρήτης, αλλά και άλλων αντίστοιχων Πανεπιστημιακών τμημάτων, είναι ότι όσοι τηρούν την αυστηρή Ορθόδοξη νηστεία έχουν μειωμένη χοληστερόλη, μικρότερο σωματικό βάρος, ενισχυμένο ανοσοποιητικό σύστημα, διατρέχουν μικρότερο κίνδυνο ανάπτυξης κακοηθειών και εξασφαλίζουν υγεία και μακροβιότητα. Αντίθετα, όσοι νηστεύουν μόνο λίγες μέρες, τις περισσότερες φορές αυξάνουν τη χοληστερόλη και το σάκχαρο στο αίμα τους ή συσσωρεύουν περιττό λίπος στο σώμα τους.

Μια διαχρονική ανάγκη
Ο αριθμός των ανθρώπων, κυρίως νέων, που νηστεύουν αυξάνεται διαρκώς τα τελευταία χρόνια, καταδεικνύοντας τη στροφή τους προς την Ορθόδοξη εκκλησιαστική παράδοση, αλλά και εκφράζοντας την ανάγκη τους για μια πιο υγιεινή και οικολογική διατροφή. Η νηστεία, όμως, είναι αναγκαίο να αντιμετωπίζεται με θρησκευτική κατάνυξη και υπευθυνότητα, ενώ θα πρέπει να συνδυάζεται όχι μόνο με κατανάλωση τροφίμων από όλες τις διατροφικές ομάδες ώστε να αποτραπεί η εξάντληση του οργανισμού, αλλά και με ένα ηθικότερο τρόπο ζωής, μακρυά από φθόνο, πάθη και ανούσιες ματαιοδοξίες.
Τα λόγια του Ιωάννη του Χρυσοστόμου, σανίδα σωτηρίας στο φουρτουνιασμένο μας κόσμο, ακούγονται στις μέρες μας πιο επίκαιρα από ποτέ: ΄΄Δείξε μου τη νηστεία σου δια των έργων σου. Αν δεις φτωχό, ελέησέ τον. Αν δεις κάποιον εχθρό σου, συμφιλιώσου. Αν δεις φίλο σου να προοδεύει, μην τον φθονήσεις. Ποιο το όφελος όταν δεν τρώμε κρέας, όταν κατατρώμε τους αδελφούς μας;’’


Πηγή: Γιάννης Στεφανογιάννης © ''Χριστός και Κόσμος'',Νοεμ.-Δεκ. 2007

0 Σχόλια - Παρατηρήσεις:

Δημοσίευση σχολίου

Join The Team

top