Ένα νέο διατροφικό σκάνδαλο ταλανίζει αυτήν την εποχή πολλές χώρες του κόσμου, αφήνοντας πίσω του τόσο θύματα, όσο και ερωτηματικά για την προέλευση και την αποτροπή της εξάπλωσής του.

Τι είναι η Escherichia coli?

Το βακτήριο Escherichia coli (περισσότερο γνωστό ως ΄΄κολοβακτηρίδιο΄΄) ζει φυσιολογικά στο πεπτικό σύστημα διαφόρων ζώων.  Αν και τα περισσότερα στελέχη του δεν είναι βλαπτικά, μερικά μπορούν να προκαλέσουν διάρροια, λοιμώξεις του ουροποιητικού και του αναπνευστικού, καθώς και άλλες παθολογικές καταστάσεις.  Η Escherichia coli (Ε. coli) περιλαμβάνει πολλά διαφορετικά στελέχη (γονιδιακές παραλλαγές), από τα οποία τα περισσότερα είναι ακίνδυνα και αποτελούν μέρος της μικροχλωρίδας του ανθρώπινου εντέρου.

Το στέλεχος O157:H4
Το επικίνδυνο στέλεχος (παραλλαγή) του βακτηρίου Escherichia coli με την ονομασία O157:H7, που ευθύνεται τις τελευταίες μέρες για την επιδημία αιμορραγικής γαστρεντερίτιδας στην Ευρώπη, αλλά και άλλες χώρες, ζει σε φυσιολογικές συνθήκες στο πεπτικό σύστημα των μηρυκαστικών ζώων (βοοειδή, κατσίκες, πρόβατα, ελάφια και άλλα), χωρίς να τους προκαλεί κανένα σύμπτωμα. Κύρια πηγή μετάδοσής του στον άνθρωπο, πάντως, είναι τα βοοειδή και τα προϊόντα τους.  Άλλα είδη ζώων ή πτηνών (όπως τα γουρούνια και μερικά πουλιά) είναι δυνατό να μεταφέρουν τα μικρόβια και να μολύνουν ανθρώπους, αν και τα ίδια δεν νοσούν. 
Όσον αφορά το στέλεχος αυτό, που προκαλεί δεκάδες θανάτους σε χώρες όπως η Γερμανία, δεν κατέστη δυνατό να εντοπιστεί, ακόμη, η ακριβής προέλευσή του και σύμφωνα με ανακοίνωση του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας ΄΄δεν έχει απομονωθεί από ασθενείς ποτέ στο παρελθόν, ενώ οι προκαταρκτικές γενετικές αναλύσεις δείχνουν ότι πρόκειται για υβρίδιο δύο άλλων στελεχών, που παρουσιάζει ασυνήθιστα υψηλή τοξικότητα΄΄.  Σημειώνεται ότι οι επιστήμονες που εξετάζουν το θανατηφόρο στέλεχος του βακτηρίου E.coli, ανακάλυψαν ότι το συγκεκριμένο βακτήριο συνδυάζει μια ιδιαίτερα δηλητηριώδη τοξίνη με μια σπάνια κολλητική ουσία, που το βοηθά να προσκολληθεί στο έντερο των ασθενών, με αποτέλεσμα να προκαλείται διάρροια και εμετός.

Παθογένεια
Το στέλεχος E. coli O157:H4 αναγνωρίστηκε για πρώτη φορά το 1983, όταν προκάλεσε επιδημία γαστρεντερίτιδας στις ΗΠΑ λόγω της κατανάλωσης μισοψημένων χάμπουργκερ.   Η παθογένεια του E. coli O157:H4 οφείλεται κυρίως στις τοξίνες που παράγει (τοξίνες Σίγκα),  η οποίες έχουν χρησιμοποιηθεί στο παρελθόν και ως βιολογικό όπλο. Σε αντίθεση με τον άνθρωπο, τα βοοειδή δεν διαθέτουν υποδοχείς για αυτές τις τοξίνες, γι΄αυτό και έχουν ανοσία, δηλαδή δεν νοσούν από το συγκεκριμένο μικρόβιο.

Ποιους προσβάλλει
            Το επικίνδυνο αυτό στέλεχος μπορεί να προσβάλλει οποιοδήποτε άτομο, οποιασδήποτε ηλικίας.  Τα μικρά παιδιά και οι ηλικιωμένοι, πάντως, έχουν μεγαλύτερη πιθανότητα να αναπτύξουν τη σοβαρή μορφή της νόσου (και κυρίως αιμολυτικό ουραιμικό σύνδρομο ή θρομβωτική θρομβοπενική πορφύρα) σε σχέση με τον υπόλοιπο πληθυσμό. 

Τρόποι μετάδοσης
Όπως όλα τα στελέχη του βακτηρίου Escherichia coli, το επικίνδυνο στέλεχος O157:H4 μεταδίδεται συνήθως μέσω της λεγόμενης πρωκτοφαρυγγικής οδού, δηλαδή η μόλυνση προκαλείται όταν σωματίδια από μολυσμένα κόπρανα φτάνουν τελικά στο στόμα κάποιου ατόμου.  Το στέλεχος είναι εξαιρετικά μολυσματικό σε σχέση με άλλα στελέχη E. coli, αφού αρκούν ακόμη και 10-100 κύτταρα του βακτηρίου για να εμφανιστεί λοίμωξη στον άνθρωπο.  Η κύρια πηγή, πάντως, μόλυνσης θεωρείται η κατανάλωση μολυσμένου μοσχαρίσιου κιμά.
Άλλες πιθανές πηγές μετάδοσης είναι:
  • Η Από την κατανάλωση μη αποστειρωμένου ή ακάθαρτου νερού ή τροφίμων, τα οποία έχουν μολυνθεί από κόπρανα ζώων
  • Το κολύμπι και η κατάποση νερού, σε μολυσμένα από το μικρόβιο νερά
  • Οι μύγες που έχουν έρθει σε επαφή με κόπρανα ή μη επεξεργασμένα λύματα.
  • Η επαφή με μολυσμένα ζώα (κυρίως βοοειδή), ή ακόμη και με ζώα σε ζωολογικούς κήπους
  • Από άνθρωπο σε άνθρωπο, όταν δεν τηρούνται οι κανόνες υγιεινής στην τουαλέτα και στο χειρισμό των τροφίμων

Συμπτώματα
Αν και η περίοδος επώασης, δηλαδή ο χρόνος που μεσολαβεί από τη μόλυνση μέχρι την εμφάνιση των συμπτωμάτων κυμαίνεται από 1-10 μέρες, συνήθως είναι 4-5 ημέρες. 
Αν και τα συμπτώματα της λοίμωξης ποικίλουν από άτομο σε άτομο, στις περισσότερες περιπτώσεις εμφανίζονται στομαχικές κράμπες, διάρροια (συχνά αιματηρή) και εμέτους.  Αν υπάρξει πυρετός, συνήθως δεν είναι πολύ υψηλός και δεν υπερβαίνει τους 38,5οC.  Τα συμπτώματα συνήθως ξεκινούν με ήπιο τρόπο, με ελαφρό πόνο στο στομάχι και μη αιματηρή διάρροια που επιδεινώνεται τις επόμενες μέρες. 
Στους περισσότερους ασθενείς που προσβάλλονται από την Ε. coli, αναπτύσσεται η ήπια μορφή της νόσου και η ανάρρωση ολοκληρώνεται έπειτα από 5-7 ημέρες, ενώ σε άλλους, που προσβάλλονται σοβαρότερα, απειλείται ακόμη και η ίδια τους η ζωή.

Επιπλοκές
Στο 5-10% των προσβεβλημένων ατόμων, κυρίως σε παιδιά κάτω των πέντε ετών, η λοίμωξη με εντεροαιμορραγική E.coli μπορεί να οδηγήσει σε ΄΄αιμολυτικό ουραιμικό σύνδρομο΄΄, μια επείγουσα και επικίνδυνη κατάσταση που χαρακτηρίζεται από μείωση της ποσότητας ούρων, αίσθημα κόπωσης,  καταστροφή των ερυθρών αιμοσφαιρίων, νεφρική ανεπάρκεια ή και καρδιακή προσβολή.  Από τους ασθενείς που εμφανίζουν το σύνδρομο, περισσότεροι από 90% καταφέρνουν να αναρρώσουν έπειτα από πολλαπλές μεταγγίσεις αίματος και αιμοκάθαρση στη μονάδα εντατικής θεραπείας, ενώ ένα μικρό ποσοστό ενδέχεται ακόμη και να χάσει τη ζωή του.

Διάγνωση
            Η ταυτοποίηση του επικίνδυνου στελέχους γίνεται με καλλιέργεια κοπράνων σε εξειδικευμένα μικροβιολογικά εργαστήρια. 

Αντιμετώπιση
Η μη ειδική υποστηρικτική θεραπεία, όπως είναι η ενυδάτωση είναι απαραίτητη, ενώ σε πιο προχωρημένες καταστάσεις η αιμοκάθαρση και η είσοδος σε μονάδες εντατικής θεραπείας αποτελούν μονόδρομο.  Τα αντιβιοτικά και τα αντιδιαρροϊκά φάρμακα δεν είναι ιδιαίτερα αποτελεσματικά στη συγκεκριμένη λοίμωξη και συνήθως αποφεύγονται, λόγω του κινδύνου εμφάνισης σοβαρής νεφρικής βλάβης.  Το μεγαλύτερο ποσοστό, πάντως, των ασθενών αναρρώνουν μόνοι τους μετά από 5-10 μέρες.

Τρόποι πρόληψης
Οι κυριότεροι τρόποι πρόληψης περιλαμβάνουν το τακτικό πλύσιμο των χεριών, με σαπούνι ή και αντισηπτικό, το μαγείρεμα των τροφίμων και το καλό πλύσιμο των λαχανικών, στην περίπτωση που καταναλώνονται ωμά, την αποφυγή κατανάλωσης μη παστεριωμένου γάλακτος και χυμών, την αποφυγή κατάποσης νερού κατά το κολύμπι σε λίμνες, ποτάμια ή πισίνες, καθώς και το καλό πλύσιμο όλων των σκευών (μαχαίρια, επιφάνειες κοπής κ.α.) που χρησιμοποιούνται στην επεξεργασία του κρέατος.    
Επίσης, επειδή η E.coli δεν είναι απίθανο να παραμείνει στα κόπρανα του ασθενή ακόμη και αρκετές εβδομάδες μετά την απομάκρυνση των συμπτωμάτων, το καλό πλύσιμο των χεριών θα πρέπει να αποτελεί μια αναπόσπαστη καθημερινή συνήθεια, ώστε να προστατεύσει τόσο τον εαυτό του, όσο και τους ανθρώπους του περιβάλλοντός του.  Τα άτομα, ακόμη, που προσβάλλονται από το βακτήριο δεν είναι αναγκαίο να εγκαταλείψουν την εργασία, την εκπαίδευση ή τις κοινωνικές τους δραστηριότητες, εφόσον βέβαια τηρούν τους βασικούς κανόνες υγιεινής στις τουαλέτες. 

Επίλογος
Το βακτήριο μεταλλάσσεται συνεχώς και θα χρειαστούν μήνες μέχρι οι ερευνητές να μπορέσουν να κατανοήσουν τα βιολογικά χαρακτηριστικά του.  Το γεγονός, όμως, είναι ότι η Escherichia coli συνεχίζει να προκαλεί θανάτους σε διάφορες χώρες του κόσμου, ενώ η παγκόσμια επιστημονική κοινότητα φαίνεται να βρίσκει σκοπέλους στην αντιμετώπιση και την εξάλειψη αυτού του κινδύνου, ο οποίος όλοι εύχονται να μη χτυπήσει τη δική τους πόρτα.

Πηγή:  Γιάννης Στεφανογιάννης, Ιούνιος 2011

0 Σχόλια - Παρατηρήσεις:

Δημοσίευση σχολίου

Join The Team

top