Ο καρκίνος του παχέος εντέρου αποτελεί την δεύτερη αιτία θανάτου από κακοήθη νεοπλασία στη χώρα μας, μετά τον καρκίνο του πνεύμονα.

Ένα σημαντικό πρόβλημα
            Στις ανεπτυγμένες χώρες, ο καρκίνος του παχέος εντέρου αποτελεί ένα πολύ σοβαρό πρόβλημα για τη δημόσια υγεία, ιδίως για τις ηλικίες  άνω των 50 ετών, στις οποίες γίνεται το 90% των διαγνώσεων.  Παρά τη γνώση ότι η πρώιμη διάγνωση βελτιώνει πολύ την επιβίωση των ασθενών, μόλις 35% των συγκεκριμένων καρκίνων ανευρίσκονται πρώιμα, ενώ στο 22% υπάρχουν ήδη απομακρυσμένες μεταστάσεις κατά τον εντοπισμό του προβλήματος.

Το πεπτικό σύστημα
Για να τραφεί το σώμα, ο άνθρωπος λαμβάνει από το στόμα διάφορες τροφές, οι οποίες καταλήγουν μέσω του οισοφάγου στο πεπτικό σύστημα, το οποίο διασπά αυτές τις τροφές που καταναλώνουμε σε μικρότερα συστατικά, τους δίνει τη δυνατότητα να  απορροφηθούν από τα κύτταρα του σώματος και αποβάλλει τα περιττά συστατικά που απομένουν.  Το παχύ έντερο είναι το τελικό τμήμα του πεπτικού συστήματος που αποθηκεύει τα κατάλοιπα της τροφής και τα οδηγεί εκτός του σώματος. Τα παχύ έντερο αποτελείται από το τυφλό, το ανιόν, το εγκάρσιο, το κατιόν και το σιγμοειδές κόλον, ενώ καταλήγει στο ορθό.

Πώς προκαλείται ο καρκίνος του παχέος εντέρου;
Πριν την εκδήλωση ενός καρκίνου, συχνά παρατηρούνται αλλαγές στο εσωτερικό τοίχωμα του παχέος εντέρου, όπως είναι, για παράδειγμα, η ανάπτυξη ενός πολύποδα.  Η έγκαιρη αφαίρεση του πολύποδα μπορεί να προλάβει την εξέλιξή του σε καρκίνο.   Αν και τα αίτια του καρκίνου του παχέος εντέρου δεν είναι ακόμα πλήρως γνωστά, μεγάλες διεθνείς μελέτες έχουν δείξει ότι συγκεκριμένοι παράγοντες κινδύνου αυξάνουν τις πιθανότητες νόσησης ενός ατόμου από αυτόν τον κακοήθη όγκο.  Κάποιοι από αυτούς τους παράγοντες μπορούν να τροποποιηθούν (όπως π.χ. αλλαγή διατροφής ή διακοπή του καπνίσματος) ενώ άλλοι δεν μπορούν να αλλάξουν (π.χ. φυσιολογική αύξηση της ηλικίας).

Ποιοι παράγοντες ενοχοποιούνται για ανάπτυξη καρκίνου του παχέος εντέρου;
            Μερικοί από τους ΄΄ ύποπτους΄΄ παράγοντες είναι οι παρακάτω:
Διατροφή.  Οι λιπαρές τροφές, τα τηγανητά, τα καπνιστά, τα παστά, οι τροφές με συντηρητικά και το κόκκινο κρέας, ευνοούν την ανάπτυξη καρκίνου του παχέος εντέρου.  Ο όγκος αυτός είναι σπάνιος σε χώρες με χαμηλή κατανάλωση κόκκινου κρέατος ή σε χορτοφάγους.  
Ηλικία.  Η πιθανότητα εμφάνισης αυτού του καρκίνου αυξάνει με την ηλικία. Στην πράξη εμφανίζεται σπάνια σε νέα άτομα, αφού οι περισσότεροι ασθενείς είναι άνω των 50 ετών.
Πολύποδες.   Είναι καλοήθεις εξεργασίες στο τοίχωμα του παχέος εντέρου, που εμφανίζονται αρκετά συχνά σε ηλικίες άνω των 50 ετών.  Ορισμένοι τύποι πολυπόδων ενέχουν κίνδυνο μετατροπής τους σε κακοήθεις όγκους.
Κάπνισμα.  Σε πολλές ιατρικές μελέτες έχει δειχθεί η άμεση σχέση του καπνίσματος με τον καρκίνο του παχέος εντέρου, ιδίως στις μικρές ηλικίες,  Υπολογίζεται ότι ο κίνδυνος προσβολής τετραπλασιάζεται σε καπνιστές.  Σημειώνεται, επίσης, ότι η διακοπή του καπνίσματος προφυλάσσει και από πλήθος άλλων καρκίνων (πνεύμονα, λάρυγγα, οισοφάγου, στόματος, ουροδόχου κύστης, νεφρών και παγκρέατος).
Προσωπικό ιατρικό ιστορικό.  Οι έρευνες έχουν δείξει ότι γυναίκες με ιστορικό καρκίνου των ωοθηκών, μήτρας ή μαστού έχουν αυξημένη πιθανότητα να αναπτύξουν καρκίνο του παχέος εντέρου. Επίσης, ασθενής που ήδη παρουσίασε πολύποδες ή καρκίνο ενδέχεται να ξαναπαρουσιάσει στο μέλλον.  Επίσης, η ελκώδης κολίτιδα, μια φλεγμονώδης νόσος του παχέος εντέρου, ενέχει μεγάλο κίνδυνο να εξελιχθεί σε τοπικό καρκίνο.
Βεβαρυμένο οικογενειακό ιστορικό (γενετικοί παράγοντες).  Οι συγγενείς πρώτου βαθμού (γονείς, αδέλφια, παιδιά) ατόμου με καρκίνο του παχέος εντέρου έχουν αυξημένο κίνδυνο, ιδίως αν ο συγγενής νόσησε σε νεαρή ηλικία.  Υπολογίζεται ότι 1 στους 4 ασθενείς έχει οικογενειακό ιστορικό της νόσου, δηλαδή εμπλέκονται στη νόσο συγκεκριμένοι γενετικοί παράγοντες.
Παχυσαρκία.  Η παχυσαρκία συνδέεται (συχνότερα στους άνδρες) με τον καρκίνο του παχέος εντέρου.  Άνδρες με βάρος μεγαλύτερο του ιδανικού άνω του 40%, έχουν μεγαλύτερη πιθανότητα να αναπτύξουν καρκίνο.

Προστατευτικοί παράγοντες
            Σειρά μελετών έχει καταδείξει ότι υπάρχουν ελέγξιμοι παράγοντες που μπορούν να έχουν προστατευτική δράση έναντι του καρκίνου του παχέος εντέρου.  Έχει, δηλαδή, παρατηρηθεί μια προστατευτική ιδιότητα των φυτικών ινών, των λαχανικών και των φρούτων, ενώ η μεγάλη κατανάλωση αλκοόλ επιβαρύνει την προδιάθεση. 
            Επίσης, σημαντικός είναι και ο ρόλος της διατροφής.  Μερικές χρήσιμες διατροφικές οδηγίες είναι: τρώτε κόκκινο κρέας το πολύ μια φορά την εβδομάδα (η υψηλή κατανάλωσή του διπλασιάζει τον κίνδυνο καρκίνου), καταναλώνετε ποικιλία τροφών με 4-5 γεύματα πράσινων λαχανικών και φρούτων την ημέρα, μην ψήνετε υπερβολικά τα κρεατικά και μην κάνετε κατάχρηση στο αλκοόλ.
Επιπλέον, οι τελευταίες έρευνες έδειξαν ότι η τακτική άσκηση (30΄την ημέρα)  δρα προστατευτικά στον καρκίνο του παχέος εντέρου.  Σημαντικό όφελος, πάντως, προκύπτει και από την μέτρια γυμναστική, όπως το έντονο βάδισμα 2-3 ώρες την εβδομάδα.  Σημειώνεται ότι η έλλειψη άσκησης συνδέεται με περίπου διπλάσιο κίνδυνο ανάπτυξης αυτού του καρκίνου.

Τα συμπτώματα
Τα συμπτώματα που οδηγούν συνήθως τους ασθενείς στο γιατρό είναι:
  • Ανεξήγητη διάρροια ή δυσκοιλιότητα ή αίσθηση ότι το έντερο δεν αδειάζει πλήρως
  • Η αλλαγή των καθημερινών συνηθειών του εντέρου
  • Αίμα στα κόπρανα, ανοιχτόχρωμο ή σκούρο. (ΠΡΟΣΟΧΗ: συχνά αποδίδονται μικρές ή μεγαλύτερες αιμορραγίες σε αιμορροΐδες!  Μην εφησυχάζετε αν δείτε αίμα και απευθυνθείτε αμέσως σε ειδικό γιατρό!!!)
  • Αδυναμία και εύκολη κόπωση
  • Κόπρανα στενότερα απ’ ότι συνήθως (σαν ΄΄οδοντόκρεμα΄΄)
  • Γενικά κοιλιακά συμπτώματα, όπως πόνος, πολλά αέρια, ΄΄φουσκώματα΄΄, ΄΄κράμπες΄΄ του εντέρου.
  • Απώλεια βάρους αγνώστου αιτιολογίας, με ή χωρίς ανορεξία
  • Αναιμία ή και σιδηροπενία (δηλ. χαμηλός αιματοκρίτης ή χαμηλός σίδηρος)
  • Εμετοί
  • Ικτερος (κίτρινισμα στα μάτια και στο δέρμα)
Τα παραπάνω συμπτώματα μπορεί να είναι ενδεικτικά καρκίνου του παχέος εντέρου, αλλά και μιας σειράς άλλων νοσημάτων. Συμβουλευτείτε το γιατρό σας και μην κάνετε μόνοι σας ή με τους οικείους σας ΄΄διαγνώσεις καφενείου΄΄!!!

Προδιαθεσικοί παράγοντες κινδύνου καρκίνου παχέος εντέρου
Πρέπει να διευκρινιστεί ότι το να έχει κάποιος έναν ή περισσότερους από τους προδιαθεσικούς παράγοντες κινδύνου, δεν σημαίνει ότι θα αναπτύξει απαραιτήτως καρκίνο.  Απλά σημαίνει ότι έχει αυξημένες πιθανότητες νόσησης και έτσι πρέπει να είναι περισσότερο ευαισθητοποιημένος σε θέματα πρόληψης και εκτέλεσης τακτικών διαγνωστικών εξετάσεων, έτσι ώστε να αντιμετωπιστεί έγκαιρα οποιοδήποτε πρόβλημα παρουσιαστεί.

Η πρώιμη διάγνωση
Στον καρκίνο του παχέος εντέρου, ο προληπτικός έλεγχος είναι πολύ σημαντικός, καθώς μπορεί να ανιχνεύσει προκαρκινικούς πολύποδες και να σταματήσει την εξέλιξη της νόσου.  Άτομα με τους παράγοντες κινδύνου που προαναφέρθηκαν, θα πρέπει να συμβουλευθούν ειδικό γιατρό (γαστρεντερολόγο, ογκολόγο κ.α.) για το χρόνο που θα πρέπει να ξεκινήσουν προληπτικούς ελέγχους.
Ο ειδικός γιατρός θα συστήσει μια ή περισσότερες από τις παρακάτω εξετάσεις, ανάλογα με την ηλικία, τους επιβαρυντικούς παράγοντες ή πιθανά συμπτώματα που έχουν ήδη αναφερθεί από τον ασθενή.
  • Εξέταση κοπράνων για ίχνη αίματος (Mayer κοπράνων), που δε φαίνονται με γυμνό μάτι και μπορεί να προέρχονται από πολύποδες ή μικρούς όγκους.
  • Δακτυλική εξέταση από γιατρό, ο οποίος μπορεί να αισθανθεί τυχόν ανώμαλους σχηματισμούς, ή να δει αίμα που κρύβονταν εσωτερικά, στο τελευταίο τμήμα του παχέος εντέρου.
  • Σιγμοειδοσκόπιση ή κολονοσκόπηση, όπου με εύκαμπτο μακρύ όργανο με οπτικές ίνες ελέγχεται όλο ή μέρος του παχέος εντέρου απευθείας από τον γαστρεντερολόγο.
  • Βαριούχος υποκλυσμός διπλής αντίθεσης, δηλαδή ειδική ακτινογραφία του παχέος εντέρου, με χρήση σκιαγραφικού υγρού.
Αν τα αποτελέσματα είναι ύποπτα, ενδέχεται να απαιτηθεί  περαιτέρω διερεύνηση και άλλες συμπληρωματικές εξετάσεις, όπως αξονική και μαγνητική τομογραφία, σπιθηρογράφημα κ.ά.

Οι προληπτικές κολονοσκοπήσεις
            Σε όλες τις χώρες που εφαρμόστηκε η προληπτική κολονοσκόπηση, μειώθηκε σημαντικά η θνησιμότητα από καρκίνο του παχέος εντέρου.  Ειδικότερα, παρατηρήθηκε ότι ο κίνδυνος εμφάνισης αδενοκαρκινώματος μετά από ενδοσκοπική εκτομή πολυπόδων (πολυπεκτομή) μειώνεται κατά 75-90%!  Για το λόγο αυτό, τα τελευταία 50 χρόνια αναπτύσσονται πολλά εθνικά προγράμματα προληπτικής κολονοσκόπησης για το σύνολο του πληθυσμού άνω των 50 ετών. 
Έτσι, σύμφωνα με τις τελευταίες οδηγίες διεθνών επιστημονικών ενώσεων για την πρόληψη του καρκίνου του παχέος εντέρου:
  • Για το γενικό πληθυσμό, χωρίς γνωστούς παράγοντες κινδύνου, η κολονοσκόπηση θα πρέπει να ξεκινά στην ηλικία των 50 ετών και, εφόσον δεν υπάρχουν ευρήματα, να επαναλαμβάνεται ανά 10ετία
  • Άτομα με συγγενείς πρώτου βαθμού που εμφάνισαν καρκίνο του παχέος εντέρου ή αδένωμα πριν την ηλικία των 60 ετών, γενικά θα πρέπει να ξεκινούν την κολονοσκόπηση στην ηλικία των 40 ετών και να την επαναλαμβάνουν κάθε 5 χρόνια
  • Σε περιπτώσεις εμφάνισης στην οικογένεια οικογενούς πολυποδίασης, ελκώδους κολίτιδας ή νόσου Crohn, καθώς και μετά από εκτομή πολυπόδων, οι έλεγχοι θα πρέπει να γίνονται τακτικότερα και να επαναλαμβάνονται σύμφωνα με τις οδηγίες ειδικού γαστρεντερολόγου.

Τα στάδια του καρκίνου του παχέος εντέρου
           Αν διαγνωσθεί καρκίνος σε κάποιον ασθενή, τότε είναι απαραίτητη η σταδιοποίηση της νόσου, ώστε να γνωρίζουμε την έκτασή της, την προσβολή των λεμφαδένων ή τις πιθανές μεταστάσεις του αρχικού όγκου.  Μετά την εκτίμηση των κλινικοεργαστηριακών ευρημάτων, η νόσος κατατάσσεται σε ένα από τα ακόλουθα στάδια:
  • Στάδιο 0.  Ο καρκίνος είναι σε αρχική μορφή και εντοπίζεται μόνο στο εσωτερικό του επιθηλίου του εντέρου.
  • Στάδιο Ι.  Ο καρκίνος περιλαμβάνει περισσότερα στρώματα του επιθηλίου του εντέρου
  • Στάδιο ΙΙ.  Ο καρκίνος έχει επεκταθεί έξω από το τοίχωμα του εντέρου, αλλά δεν έχει προσβάλλει τους λεμφαδένες.
  • Στάδιο ΙΙΙ.  Ο όγκος έχει επεκταθεί, υπάρχουν προσβεβλημένοι λεμφαδένες, αλλά δεν υπάρχουν απομεμακρυσμένες καρκινικές εστίες.
  • Στάδιο ΙV.  Ο καρκίνος έχει ξεφύγει από την αρχική εστία και παρουσιάζει απομεμακρυσμένες μεταστάσεις.

Η θεραπευτική αντιμετώπιση του καρκίνου του παχέος εντέρου;
Η θεραπεία εξαρτάται από το μέγεθος, την εντόπιση και την έκταση του όγκου, από τις τυχόν επιπλοκές που έχει προκαλέσει και από τη γενική κατάσταση της υγείας του ασθενούς. Επιπλέον απαιτείται η συνεργασία ομάδας ιατρών (όπως χειρουργού, γαστρεντερολόγου, ογκολόγου ή και ακτινοθεραπευτή), ώστε να ακολουθηθεί μια ή συνδυασμός περισσοτέρων θεραπευτικών επιλογών.   Η χειρουργική θεραπεία, η πιο συχνή αντιμετώπιση για καρκίνο παχέος εντέρου, εφαρμόζεται συνήθως με την αφαίρεση του όγκου και τμήματος του κοντινού υγιούς εντέρου (κολεκτομή), καθώς και των λεμφαδένων της περιοχής.   Στις περισσότερες περιπτώσεις υπάρχει η δυνατότητα να ξαναενωθούν τα αποκομμένα τμήματα του εντέρου (αναστόμωση).  Η χημειοθεραπεία είναι η ενδοφλέβια, συνήθως, χρήση φαρμάκων που σκοτώνουν τα καρκινικά κύτταρα, όπου και αν βρίσκονται στον οργανισμό.   Η ακτινοθεραπεία περιλαμβάνει χορήγηση υψηλής δόσης ακτινοβολίας, με στόχο την τοπική καταστροφή καρκινικών κυττάρων στην περιοχή που εφαρμόζεται.  
Όλες οι μορφές αντιμετώπισης ενδέχεται να έχουν και ανεπιθύμητες ενέργειες στον ανθρώπινο οργανισμό, που εξαρτώνται τόσο από τη μορφή και ένταση της αγωγής, όσο και από την κατάσταση του ίδιου του οργανισμού του ασθενή.  Επιπροσθέτως, ιδιαίτερα σημαντική είναι η πιστή τήρηση των οδηγιών του θεράποντος ιατρού, καθώς και η συνεχής παρακολούθηση μετά την αγωγή για τυχόν υποτροπές ή μεταστάσεις του καρκίνου.

Ένας καρκίνος που μπορεί να προληφθεί
Ο καρκίνος του εντέρου, λόγω της φύσης του, προσφέρεται ιδιαίτερα για πρόληψη.  Πολύ συχνά ξεκινάει ως καλοήθης πολύποδας, μια προκαρκινική κατάσταση που αν αφαιρεθεί διακόπτεται η εξέλιξη σε κακοήθη όγκο, ενώ απαιτείται αρκετό διάστημα πριν γίνει καρκίνος.  Ο κακοήθης αυτός όγκος είναι δυνατό στις μέρες μας να προληφθεί, αφού είμαστε σε θέση να γνωρίζουμε αρκετούς παράγοντες που επηρεάζουν την ανάπτυξή του.  Υπολογίζεται ότι 2 στους 3 καρκίνους αυτού του τύπου θα μπορούσαν να προληφθούν με την αποφυγή της υπερβολικής λήψης θερμίδων, της παχυσαρκίας, του καπνίσματος, της κατάχρησης οινοπνευματωδών ποτών, καθώς και την υιοθέτηση συνήθειας κατανάλωσης τροφών πλούσιων σε φυτικές ίνες, σε συνδυασμό με  καθημερινή φυσική άσκηση.
Επίσης, υπάρχουν αρκετά αποτελεσματικά εργαλεία πρώιμης ανίχνευσής του, γι’ αυτό και οι πολίτες αφενός θα πρέπει να είναι επαρκώς ενημερωμένοι και ευαισθητοποιημένοι και αφετέρου να μην αμελούν τους ενδεδειγμένους ελέγχους, οι οποίοι αποτελούν το καλύτερο όπλο απέναντι σε μια σοβαρή νόσο, όπως είναι ο καρκίνος του παχέος εντέρου.

Γιάννης Στεφανογιάννης - Χανιώτικα Νέα 30-6-2012

0 Σχόλια - Παρατηρήσεις:

Δημοσίευση σχολίου

Join The Team

top